گرفتار و هلاك شود خود را عبد الحميد معرفى كرد ، و چون نزديك بود كه ابن مقفع گرفتار آيد عبد الحميد آنها را واداشت تا بروند و نشانيهاى شخصى را كه در طلب وى هستند بپرسند ، و آنها نيز چنين كردند و در نتيجه ابن مقفع را رها ساخته عبد الحميد را گرفته با خود بردند و سپس به قتل رسانيدند . ابن مقفع كتب متعددى از زبان فارسى به عربى ترجمه كرده . صورتى كه ابن نديم از ترجمه‌هاى او داده شامل هشت كتاب است بدين ترتيب : 1 - كتاب خداىنامه در سيرت پادشاهان . « 1 » 2 - كتاب آيين‌نامه ( در آيين ) . « 2 » 3 - كتاب كليله و دمنه . « 3 » 4 - كتاب مزدك . « 4 » 5 - كتاب تاج در سيرت انوشروان .

--> ( 1 ) . اين كتاب چنان كه معروف است در دورهء خسرو انوشروان تدوين شده و پس از او تكميل گرديده است ، مشتمل بر داستانها و حوادث تاريخى ايران بوده از قديمترين روزگار كه دوره‌هاى داستانى و پهلوانى است تا دوره‌هاى تاريخى و پايان دورهء ساسانى . ( 2 ) . اين كلمه كه ما آن را در متن بين دو هلال قرار داديم در نسخهء چاپ فلوگل به‌صورتى نامفهوم آمده كه تحريف آن آشكار است . و تصحيحى كه در متن شده از روى نسخه خطى چسترپيتى است . ن . ك . چاپ تجدد ، ص 132 . ( 3 ) . براى تفصيل بيشتر دربارهء تحقيقات راجع به اين كتاب و همچنين ترجمه‌هايى كه از آن به عمل آمده رجوع كنيد به تاريخ ادبيات عرب تأليف بروكلمن ، ترجمه عربى آن ، ج 3 ، ص 93 و ما بعد چاپ مصر . ( 4 ) . اين كلمه در بعضى نسخه‌ها « مردك » به راء بىنقطه و در بعضى از منابع « مروك » با راء و واو نقل شده . و از آنچه طبرى در حوادث سال 225 هجرى در محاكمهء افشين نقل كرده چنين برمىآيد كه اين كتاب از كتابهاى ادبى و اخلاقى و از نوع كتاب كليله و دمنه و امثال آن بوده است ، و در آن عصر در نزد ادبا و اهل كتاب معروف و متداول بوده و ربطى با مزدك و تعليمات مذهبى او نداشته . ( طبرى قسم 3 ، ج 12 ، ص 1309 ، چاپ اروپا ، افست خياط ، بيروت ) . اين كتاب را ابان بن عبد الحميد لاحقى مانند كتاب كليله و دمنه به عربى منظوم ساخته بود . در دائرة المعارف « آريانا » ج 1 ، ضمن كتابهايى كه ابان بن عبد الحميد منظوم ساخته يكى هم كتاب « سندباد مزدك » ياد شده و براى ما معلوم نشد كه افزودن كلمهء سندباد بر اين كتاب از چه مأخذى است .